De wet van 1993 liet teveel grijze zones, zo stelde staatssecretaris voor Fraudebestrijding John Crombez (SP.A) op Radio 1. Ook Minister van Financiën Steven Vanackere (CD&V) verdedigde de maatregel op Radio 1: “Nu moet de wetgever telkens naar het parlement als een belastingplichtige een achterpoortje gevonden heeft en moet er een nieuwe wet gestemd worden.” De administratie kan nu ingrijpen als ze vaststelt dat een bepaalde beslissing wordt genomen met als hoofddoel het ontwijken van belastingen. Het gaat daarbij om “situaties waarbij je ziet hoe verlieslatende bedrijven winstgevende bedrijven overnemen, terwijl iedereen toch aanvoelt dat het eigenlijk om het omgekeerde gaat wat hier werkelijk gebeurt. Of dat men intresten vermomt als een meerwaarde.” Vanacker wees ook nog op het achterpoortje waarbij wagens kunstmatig tweedehandse werden gemaakt en dat inmiddels gesloten werd. Vanackere: “Het gaat over zaken waarvan elke gezond denkende burger aanvoelt dat het niet gaat om de wekelijkheid en dat men hier woorden verdraaid heeft. Niemand mag als eerlijke belastingbetaler het gevoel overhouden dat hij of zij het slachtoffer wordt van anderen die het spel niet eerlijk spelen en waardoor de belastingdruk de hoogte in gaat voor hen.”

Minister Vanackere stelde ook dat de antimisbruikbepaling niet uitsluit dat de belastingplichtige niet meer kan zoeken naar een manier om zo weinig mogelijk belastingen te betalen. Alles kan zolang je maar de regels respecteert “door te kijken naar de inhoud van wat je doet. Wie op een belegging intresten int en daarna probeert de roerende voorheffing te ontwijken door te doen alsof het geen intresten zijn, maar meerwaarden, die optimaliseer niet, maar verdraait de waarheid. “Fundamenteel voor elke rechtvaardige belasting is dat men niet kan jongleren met de feiten die aan de basis liggen van die belasting. Het gaat over het algemeen over het misbruiken van de kansen om een woord een andere betekenis te geven.”

Belastingexpert en docent aan de KULeuven Axel Haelterman, tevens gastspreker op het FDSeminarie van 8 maart, heeft zijn bedenking bij deze antimisbruikbepalingen. Nu kan de fiscus de werkelijkheid beschrijven zoals hij die ziet en zoals ze hem het best uitkomt. Haelterman wijst er ook op dat de fiscus reeds over heel wat maatregelen beschikt om misbruiken tegen te gaan. “Ikzelf en mijn collega’s aan de universiteit willen gerust eens meewerken aan een lijst van alles wat de fiscus vandaag al kan doen en die toepasbaar zijn.”

Fiscalisten als Haeltermen bedenken toch dat de maatregel niet grondwettelijk zou zijn en dat ze de toets van het grondwettelijk Hof niet zal weerstaan. Er zou onder meer gezondigd worden tegen het principe dat er een wettelijke basis moet zijn voor elke belasting. Staatssecretaris John Crombez is er tamelijk gerust in, want hij heeft terzake zeer veel advies gevraagd. Hij krijgt naar eigen zeggen vele signalen vanop het terrein van mensen die zelf vinden dat bepaalde van de adviezen die ze krijgen ‘er ver over zijn’. Crombez wijst er ook op dat de adminstratie altijd zal moeten aantonen dat het om een constructie gaat die hoofdzakelijk bedoeld is om belastingen te ontwijken en “dat is ook niet zo evident. Het zal manifest moeten zijn”, aldus de staatssecretaris op Radio 1.

Minister Vanackere reageerde via Radio 1 en bromde geïrriteerd dat het “wat apart” is dat een man als Haelterman, die betrokken was bij de onderhandelingen nu weer de pet opzet van academicus. “De maatregelen inzake antimisbruik is een zogenaamde golden rule en vervangt een lijst die academici eventueel kunnen oplijsten.”

Dat belet niet dat Haelterman misschien gelijk krijgt. Volgens de krant De Standaard maakte de Raad van State zijn advies bekend over het ontwerp van programmawet, waarvan die fraudemaatregel een onderdeel is. Volgens de krant luidt het besluit dat "in het algemeen mag worden gesteld dat het ontworpen systeem van herkwalificatie aan een bijkomend onderzoek moet worden onderworpen, waarbij vooral naar een grotere overeenstemming moet worden gestreefd met de Grondwet."

In de krant De Tijd geeft VLD-kamerlid Gwendolyn Rutten ook al tegengas door te stellen “dat het aan het parlement is om te bepalen welke belastingen worden geheven. Rutten hoopt dat de fiscus richtlijnen zal krijgen om willekeur te vermijden zodat we kunnen oordelen of het om de aanpak van misbruik gaat of om pesterijen."

FDMagazine organiseert een seminarie over de impact van Elio I op uw praktijk.