Door de vele aftrekposten, vrijstellingen en verminderingen betalen Belgische vennootschappen gemiddeld slechts 18,5% belasting op hun winst, zo stelt VKW Metena. De denktank van werkgeversorganisatie VKW stelt vast dat dat al veel lager is dan het officieel nominaal tarief van 33,99%, maar nog steeds iets meer dan het gemiddelde in de eurozone (17,8%). Niet elk bedrijf geniet in dezelfde mate van de diverse mogelijkheden die onze complexe fiscaliteit biedt. Gemiddeld betaalden de allergrootste ondernemingen uit de steekproef van VKW Metena net geen 5% aan vennootschapsbelastingen in 2009, tegenover een gemiddelde van 20% voor de kleinere bedrijven.
De complexiteit van ons systeem heeft verschillende nadelen. Ten eerste schrikt het hoog nominaal tarief potentiële investeerders af, ondanks alle bestaande manieren die de belastingdruk temperen. Ten tweede worden niet alle bedrijven op dezelfde manier behandeld omdat kleinere ondernemingen veel minder mogelijkheden hebben tot fiscale optimalisatie. Ten slotte zet een ingewikkeld systeem ook aan tot fraude. Het is immers bijzonder moeilijk voor de belastingadministratie om systematisch de correcte toepassing van de vele uitzonderingsregels na te gaan. Bovendien blijkt uit een studie in opdracht van staatssecretaris voor de coördinatie van fraudebestrijding, dat de controlekans ook niet overal dezelfde is.
Nu onze overheid extra inkomsten zoekt, is de verleiding groot om de belastingdruk voor bedrijven te verhogen, waarbij vooral de grote multinationals in het vizier komen. Mogelijk maakt dit de regelgeving nog complexer dan ze momenteel is. Bovendien werkt een dergelijk beleid mogelijk contraproductief. Volgens onze schattingen zou een verdubbeling van het effectieve vennootschapstarief voor bedrijven met meer dan 1.000 werknemers de staatskas meer geld kosten dan opleveren indien hierdoor meer dan 2,5 procent van deze bedrijven zou delokaliseren of de boeken sluiten.
Een dergelijke onderneming betaalt immers vlot 100 miljoen euro aan sociale bijdragen en belastingen op arbeid, een veelvoud van het gemiddelde van 7 miljoen euro aan vennootschapsbelastingen. Bovendien weegt een sluiting van een dergelijk bedrijf ook sterk op de indirecte tewerkstelling en aldus op de belastingontvangsten van heel wat andere ondernemingen.
Daarom pleit VKW Metena voor een alternatief: een sterke vereenvoudiging van het belastingsysteem gecombineerd met een verlaging van het algemene tarief tot zo’n 18%. Dat maakt van België een fiscaal interessant land om te investeren, zowel voor grote als kleine ondernemingen, terwijl heel wat rechtsonzekerheid en potentiële fraude verdwijnt. De potentiële opbrengsten hiervan vallen niet te onderschatten: Als we er in zouden slagen om de fraude in ons land zou terug te brengen tot het geschatte peil in onze buurlanden, zou dit de fiscus maar liefst 2 miljard euro opleveren.